Kama wewe ni Mtanzania unayeishi nje, au mnunuzi wa kigeni, kanuni za ardhi ni tofauti na zile za raia wakazi. Lielewe hili vizuri kabla ya kutuma fedha nyumbani kwa ajili ya kiwanja.
Je, mgeni anaweza kununua ardhi Tanzania?
Kwa kuanzia, wasio raia hawawezi kupewa wala kumiliki ardhi Tanzania kwa madhumuni ya makazi ya kawaida. Ardhi imehifadhiwa kwa raia. Hata hivyo, kuna njia zinazotambuliwa kwa uwekezaji na kwa umiliki wa baadhi ya fleti.
Wasio raia wanaweza kutumia njia gani halali?
- Uwekezaji kupitia mamlaka ya taifa ya uwekezaji (Kituo cha Uwekezaji Tanzania, sasa sehemu ya TISEZA), inayoweza kutoa haki inayotokana juu ya ardhi kwa uwekezaji ulioidhinishwa.
- Hati za sehemu ya jengo (unit titles): fleti zilizosajiliwa chini ya mfumo wa Unit Titles zinaweza, katika hali zilizoainishwa, kumilikiwa na wasio raia.
- Kumiliki kupitia kampuni iliyosajiliwa Tanzania. Lakini lazima hili lipangwe kwa uangalifu na uaminifu; kutumia jina la mtu mwingine kuficha umiliki ni hatari na kunaweza kuwa batili.
Je, Watanzania waishio nje wana haki maalum za mali?
Kumekuwa na mjadala wa kisera kuhusu hadhi maalum kwa Watanzania waishio nje (diaspora), ikiwemo haki za mali. Kwa kuwa eneo hili linabadilika, thibitisha msimamo wa sasa kabla ya kulitegemea.
Kama unanunua ukiwa nje ya nchi, usitume fedha kamwe kwa kutegemea picha na ahadi. Mteue wakili Tanzania ahakiki hati na ashughulikie uhamisho kwa niaba yako chini ya hati ya uwakilishi iliyo wazi.
Ninanunuaje mali Tanzania kwa usalama nikiwa nje?
- 1Mshirikishe wakili wa Tanzania kabla ya kujifunga, si baada.
- 2Hakiki hati na muuzaji kupitia upekuzi rasmi wa Ofisi ya Msajili wa Hati.
- 3Lipa kwa njia za benki zinazofuatilika, kwa awamu zinazoendana na hatua.
- 4Hifadhi kila nyaraka (mkataba, risiti, vibali) kwa jina lako mwenyewe.
Mwongozo huu ni taarifa ya jumla, si ushauri wa kisheria wala wa kifedha. Sheria, ada na viwango nchini Tanzania hubadilika. Thibitisha mambo mahususi na wakili aliyesajiliwa, mamlaka husika au benki yako kabla ya kuchukua hatua.
Maswali ya kawaida
Je, mgeni anaweza kununua fleti Tanzania?
Katika hali zilizoainishwa, ndiyo. Fleti zilizosajiliwa chini ya mfumo wa hati za sehemu ya jengo (unit titles) zinaweza kumilikiwa na wasio raia. Mwombe wakili wa Tanzania athibitishe kwamba fleti husika inastahili kabla ya kujifunga.
Je, naweza kununua ardhi kwa jina la ndugu au rafiki?
Ni hatari. Mipango ya kutumia jina la mtu mwingine ili kuficha mmiliki halisi inaweza kuwa batili, na aliyetajwa kwenye hati ndiye mmiliki kisheria. Pata ushauri wa wakili kuhusu muundo halali badala yake.
Je, naweza kununua mali Tanzania bila kusafiri?
Ndiyo, kupitia wakili aliye Tanzania anayefanya kazi chini ya hati ya uwakilishi iliyo wazi. Huhakiki hati na muuzaji katika Ofisi ya Msajili wa Hati na kushughulikia uhamisho. Lipa kwa njia za benki zinazofuatilika, kwa awamu zinazoendana na hatua.
Je, Watanzania waishio nje wana haki sawa za ardhi na wakazi?
Raia wa Tanzania hubaki na haki ya raia ya kumiliki ardhi popote anapoishi. Vikwazo vinawahusu wasio raia. Sera kuhusu hadhi maalum ya diaspora imekuwa ikibadilika, kwa hiyo thibitisha msimamo wa sasa kabla ya kuutegemea.
Vyanzo rasmi
Thibitisha kanuni, ada na fomu za sasa na mamlaka yenyewe:
